يار محمد خان سهام الدوله / خاور بى بى شادلو
15
سفر نامه هاى سهام الدولة بجنوردى ( فارسى )
اصالت مادر در ميان بود . توضيح آنكه مادران دو فرزند اول و دوم سردار مفخم ( يعنى نصرت الله خان و سليمان خان ) به ترتيب امانبيكه از طايفهء سوران لوى قائى كوكلان و نورجمال دختر نورى مرگان از طايفهء تقتمشقائى كوكلان بودند . مادر فرزند ديگر ( يعنى عزيز الله خان ) بدربىبى دختر نجف خان از طايفهء كرد قانكانلوى اسفراين دخترخالهء يار محمد خان بود و اين موضوع براى سليمان خان كه فرزند شجاع و كارآمد سردار بود خيلى گران بود . از طرفى او به تراكمهء كوكلان ( طايفهء مادريش ) اتكاء داشت و پدرزنش محمد قلى خان منتخب الملك اسفنديارى ( كارگزار بجنورد ) كه در محل اعتبار و نفوذ داشت او را برانگيخت تا از پدرش اجازهء مسافرت به عشقآباد به عنوان معالجه بگيرد . اما او از آنجا به پطرزبورگ رفت . در آنجا بود كه به دام روسهاى تزارى افتاد . روسها كه در انتهاز فرصت بودند ، از چنين موقعيتى استفاده كردند و خواستند كارى را كه در قوچان به شكست مواجه شده بود در بجنورد انجام دهند . ولى نقشهء ناشيانهء آنها كه علنا هم از دولت ايران خواستار حمايت و ارجاع منصب مناسبى به سليمان خان شده بودند ظاهرا بوسيلهء حريف زيرك يعنى انگلستان كشف شد و دولت مركزى ايران و شخص يار محمد خان از توطئه و نظر روسها آگاه شدند . پس وقتى كه عدهاى از طرفداران سليمان خان از اطراف جمع و خواستار بركنارى يار محمد خان شده بودند ، سليمان خان با اطلاع حكومت مركزى بوسيلهء پدرش دستگير شد و به هلاكت رسيد . تاريخ وقوع اين سانحه به نوشتهء منتخب الملك پدرزن سليمان خان در كتاب خطى « كنز المسافرين فى وصف بلاد شمالى خراسان » ساعت پنج از شب رفته سوم شوال 1314 بوده است . كلنل ييت كنسول انگليس در مشهد كه در آن اوقات مسافرتى به بجنورد كرده بود درين باره نوشته است : « سليمان خان و برادر بزرگترش نصرت الله خان كه به ترتيب بيست و دو و بيست و چهار ساله بودند و مادرهايشان از تراكمهء كوكلان بودند هردو درجه سرتيپى داشتند و هردو زيردست برادر سومشان كه جوان شانزده ساله بودند كه جانشين پدر و عنوان ايلخانى را داشت و داراى درجه اميرپنج معادل ميجر جنرال را از طرف شاه داشت . راجع به سليمان خان بايستى گفت كه تمام كارهاى سخت خارج به عهدهء او